Za nami już ponad 20 lat rozwoju komputerów osobistych. Lecz nadal kilka problemów nie zostało ostatecznie rozwiązanych. Jednym z nich jest backup danych i ich przywracanie. Jest wiele sposobów, na które można utracić swoje cenne dane,  na przykład przypadkowe usunięcie czy błąd plików. Może się to przydarzyć zwykłemu użytkownikowi bądź dużej firmie. W każdym przypadku, istotne dane pozostają istotne.

W większości przypadków magazynujemy dane na dyskach twardych. Istnieje kilka głównych przyczyn utraty danych, oto one:

• Błędy użytkowników
• Błędy oprogramowania
• Usterki elektryczne dysku twardego
• Uszkodzenie głowicy w dysku twardym
• Awaria talerzy w dysku twardym

Niezależnie od tego jaka jest przyczyna problemu, powstaje pytanie, jak zapobiec utracie cennych plików? Oto dwa podstawowe rozwiązania:

Zapobieganie utracie danych i ich uszkodzeniu

Wyżej wymienione błędy użytkowników oraz błędy oprogramowania wpadają do tej kategorii. W tym scenariuszu, możemy zapisać dane na więcej niż jeden nośnik. Innymi słowy, należy robić regularny backup danych.

Innym rozwiązaniem tego problemu jest użycie oprogramowania zapobiegającego. Narzędzia tego typu zachowują zapisy każdego usuniętego pliku w systemie operacyjnym i mogą go przywrócić jeżeli nie został nadpisany przez żaden nowy plik. Jednym z dobrych programów tego typu jest UnErase, ale oczywiście istnieją inne programy działające w ten sposób.

Odzyskiwanie danych po ich utraceniu

Nie ma wątpliwości, robienie regularnych bakcupów i używanie oprogramowania zapobiegawczego jest dobrą praktyką. A co zrobić jeżeli stosowałeś się do powyższych porad i przytrafił się błąd nośnika? Mówiąc inaczej, nośnik na którym przechowywałeś swoje cenne dane uległ uszkodzeniu. Może się to stać w następstwie awarii ramienia dysku twardego, talerzy bądź usterki elektrycznej. Usterki tego typu objawiają się zazwyczaj dziwnymi odgłosami z wnętrza dysku, w gorszym przypadku dysk nie będzie wykrywany przez system operacyjny.

W jaki sposób można odzyskać dane z dysku twardego? W przypadku, gdy z dysku znikają dane a dysk twardy fizycznie zostaje nietknięty, możemy użyć oprogramowania do odzyskiwania danych. Takie oprogramowanie odczytuje tablę plików systemowych a następnie stara się przywrócić pliki. Jeżeli plik zostaje usunięty, system operacyjny zmienia nazwę pliku poprzez dodanie specjalnego znaku w nawie tego pliku, aby poinformować komputer, że plik został usunięty. Usunięty plik tak naprawdę pozostaje na dysku do momentu, aż nie zostanie nadpisany, ale system operacyjny nie ma do niego dostępu. Podczas procesu odzyskiwania danych odnajduje się pliki, których system nie jest “świadom”, ale istniejących na indywidualnych klastrach dysku. Można zatem użyć stwierdzenia, że pliku nie można utracić ale nadpisać. Możemy spróbować odzyskać te dane przy pomocy oprogramowania. Ale pozostaje ryzyko, że popełni ono błędy.

A co zrobić w drugim przypadku, czyli kiedy uszkodzony zostaje dysk? Nie ma specjalnie wyboru, należy zgłosić się do firmy odzyskującej dane. Na rynku działają firmy oferujące rozwiązania dotyczące magazynowania danych jak i firmy zajmujące się typowo odzyskiwaniem utraconych danych. Założeniem jest dostarczenie odpowiednich usług zarówno dla dużych firm jak i indywidualnych klientów. Praktyka pokazuje, że można odzyskać od około 80 do 90 procent danych, niezależnie czy jest to odzyskiwanie ze składowanych danych, czy jest to odzyskiwanie w nagłych przypadkach.

Wyjaśnijmy jedną ważną rzecz na początek – jeżeli właśnie utraciłeś dane, pomiń wprowadzenie i od razu przejdź do pierwszej wskazówki, możesz od razu zacząć proces ratowania danych. Jeżeli nie, poświęć kilka minut na przeczytanie wszystkich wskazówek, może pomogą Ci uchronić się w przyszłości. Zwróć szczególną uwagę na trzecią wskazówkę.

Zawsze uważałem się za odpowiedzialną osobę, z dobrze zabezpieczonymi danymi. Nigdy nie pozbyłem się danych przypadkowo, robiłem regularne backupy i odpowiednio zabezpieczyłem komputer przed skokami napięcia czy energią statyczną. Mimo tego, w zeszłym roku doświadczyłem dwa przypadki utraty danych i zostałem zmuszony do użycia programów do odzyskiwania danych. W pierwszym przypadku był to uszkodzony dysk twardy, który działał niespełna rok. Następnie, przez przypadek usunąłem duży plik, który był za duży dla Kosza. Całe szczęście odzyskałem wszystkie moje pliki, dzięki kilku dobrym radom i odpowiednim przygotowaniu.

Poniższe wskazówki pomogą Ci zachować pewność siebie kiedy przyjdzie zmierzyć się z utratą danych, nie ważne w jaki sposób do tego dojdzie.

1. Używaj swojego systemu najmniej jak to możliwe do czasu, aż nie odzyskasz swoich plików. Im więcej dzieje się na dysku tym większa szansa, że utracone dane zostaną nadpisane.

- Nie kopiuj żadnych plików na dysk, na którym znajdują się utracone dane.
- Nie przeglądaj internetu, przeglądarki internetowe zapisują cache na dysku.
- Nie uruchamiaj żadnych zbędnych programów, one również korzystają z dysku.
- Nie resetuj komputera.

2. Zanim przejdziesz dalej, musisz podjąć działania mające na celu zwolnienie trochę miejsca na dysku zawierającym utracone dane. Czym więcej przestrzeni na dysku system ma, tym mniejsza szansa na nadpisanie utraconych plików nowymi. Możesz zrobić jedną lub więcej następujących czynności:

- Usuń stare pliki, których już nie potrzebujesz (możesz również przenieść je na inny nośnik, jak pamięć flash zamiast usuwać je).
- Opróżnij Kosz – upewniając się wcześniej czy nie zawiera on żadnych ważnych danych.
- Oczyść cache przeglądarek.

3. Instalowanie oprogramowania po utracie danych wiąże się z dużym ryzykiem nadpisania danych, więc jeżeli nie masz żadnych problemów z danych, zainstaluj oprogramowanie zanim stanie się coś złego. Zapobieganie jest zawsze lepsze niż leczenie, a oprogramowanie do odzyskiwania danych jest dobrym zabezpieczeniem dla Twoich plików. Jednakże, jeżeli nie masz jeszcze programu do odzyskiwania danych, znajdź jeden – i jeżeli to możliwe – nie instaluj go na dysk, na którym są zlokalizowane utracone dane.

Większość programów działa w podobny sposób. Musisz wskazać dysk, na którym znajdują się utracone pliki, pozwalając programowi na analizę zawartości dysku – co może potrwać chwilę – a następnie wybrać pliki, które mają zostać przywrócone. Następnie należy skazać lokację gdzie odzyskane pliki mają zostać zapisane. Postaraj się unikać przywracania danych na ten sam dysk, z którego dane są odzyskiwane. Możesz użyć innego dysku, albo napędu flash.

Po przywróceniu plików sprawdź ich poprawność. Jeżeli są to przywrócone aplikacje, sprawdź czy nadal działają, jeżeli są to dokumenty, sprawdź czy zawierają słowa. Nawet najlepsze oprogramowanie nie zapewnia 100% sukcesu. Jeżeli jakieś części plików zostały nadpisane – oznacza to, że dane zostały zapisane na ich lokalizację – po przywróceniu mogą zawierać niepoprawne informację.